Rokitnik – na co pomaga i jakie ma właściwości zdrowotne?

Rokitnik to roślina o silnym działaniu przeciwzapalnym, antyoksydacyjnym i regenerującym – pomaga m.in. przy chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, obniża cholesterol oraz wspiera odporność organizmu. Jego owoce dostarczają wyjątkowo dużo witaminy C, a olej z tych owoców jest ceniony w pielęgnacji skóry. Więcej o właściwościach i dawkowaniu przeczytasz poniżej.

Czym jest rokitnik i gdzie występuje?

Rokitnik zwyczajny (Hippophae rhamnoides) to ciernisty krzew z rodziny oliwnikowatych. Osiąga maksymalną wysokość 6 metrów, ma wąskie i lancetowate liście, żółto-zielone kwiaty oraz intensywnie pomarańczowe owoce. Naturalnie rośnie niemal w całej Europie i Azji, przede wszystkim wzdłuż wybrzeży morskich. W Polsce jego naturalne siedliska znajdują się głównie nad wybrzeżem Bałtyku i ujściem Wisły, a zdziczały można go spotkać także w Pieninach.

Historia wykorzystania tej rośliny sięga starożytności. Pierwsze wzmianki pochodzą ze starożytnych pism tybetańskich mnichów, a właściwości uzdrawiające jako pierwsi odkryli uzdrowiciele z Chin, Grecji i Tybetu. W I wieku p.n.e. żołnierze Aleksandra Wielkiego zauważyli, że konie jedzące jagody tego krzewu mają więcej sił witalnych i piękną sierść. Stąd też greckie słowo hippos, czyli koń, znalazło się w nazwie systematycznej rośliny.

Po latach zapomnienia roślina wróciła do łask po katastrofie w Czarnobylu, gdy badacze i lekarze zastosowali ją w leczeniu oparzeń oraz chorób popromiennych. Dziś największe plantacje znajdują się w Chinach, a dużą popularnością cieszy się ona również w Estonii, Rosji i Rumunii.

Jakie składniki odżywcze zawiera rokitnik?

Roślina ta dostarcza około 190 substancji bioaktywnych. Znajdują się w niej witaminy A, C, D, E, K oraz P, a także witaminy z grupy B – tiamina (B1), ryboflawina (B2), witamina B6, witamina B12, niacyna, kwas pantotenowy i kwas foliowy. Do tego dochodzą karotenoidy, flawonoidy, kwasy fenolowe, fitosterole, aminokwasy, kwasy organiczne, garbniki, fosfolipidy oraz nienasycone kwasy tłuszczowe. Owoce mają prawie 5% białka.

Na szczególną uwagę zasługuje zawartość witaminy C. Owoce tych krzewów dostarczają średnio 600 mg witaminy C w 100 g, a odmiana nadbałtycka nawet 1005 mg w 100 g. To ponad 15 razy więcej niż pomarańcze. Kwas askorbinowy jest tutaj bardzo stabilny, więc nawet po gotowaniu, suszeniu czy prażeniu nie traci swoich właściwości.

Owoce rokitnika zawierają średnio 600 mg witaminy C w 100 g, a odmiana nadbałtycka nawet 1005 mg – to ponad 15 razy więcej niż pomarańcze.

W owocach i nasionach obecny jest kwas palmitooleinowy, zaliczany do kwasów omega-7. To rzadko spotykany w produktach roślinnych związek, który odpowiada za nawilżenie skóry i jej regenerację. Oprócz niego surowiec dostarcza także kwasów omega-3, omega-6 i omega-9. Suszone liście są natomiast źródłem sodu, wapnia, potasu, magnezu, żelaza, krzemu, glinu, manganu, chromu i cynku. Olej z owoców zawiera też kwas oleinowy, linolowy, stearynowy, wakcenowy, arachidonowy i eikozenowy.

Na co pomaga rokitnik?

Krzew ten wykazuje szerokie działanie prozdrowotne. W medycynie naturalnej wykorzystuje się jego owoce, nasiona, liście i olej. Roślina ma właściwości przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, przeciwmiażdżycowe i hepatoprotekcyjne. Wspiera też układ odpornościowy oraz pracę serca i naczyń krwionośnych.

Jak rokitnik wspiera żołądek i jelita?

Olej rokitnikowy łagodzi dolegliwości związane z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. Zmniejsza ból, wspomaga gojenie ran i działa osłaniająco na błony śluzowe przewodu pokarmowego. Stosuje się go również przy zgadze i stanach zapalnych narządów wewnętrznych. Napar z liści ma dodatkowo właściwości przeciwbiegunkowe.

Jak rokitnik wpływa na serce i cholesterol?

Dzięki nienasyconym kwasom tłuszczowym, flawonoidom i fitosterolom roślina pomaga obniżyć poziom złego cholesterolu LDL oraz regulować ciśnienie tętnicze. Badania wskazują też, że może zmniejszać stężenie glukozy i triglicerydów we krwi oraz ograniczać ilość hemoglobiny glikowanej. To cenne wsparcie dla osób z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Jak rokitnik działa na skórę i rany?

Kwas palmitooleinowy (omega-7) poprawia nawilżenie skóry i zmniejsza przeznaskórkową utratę wody. Dzięki temu surowiec sprawdza się przy atopowym zapaleniu skóry, podrażnieniach, nadmiernej suchości oraz w pielęgnacji przeciwstarzeniowej i przeciwzmarszczkowej. Witamina C zawarta w owocach bierze udział w syntezie kolagenu, który odpowiada za jędrność i elastyczność skóry.

Okłady i olej z tych owoców przyspieszają gojenie ran, oparzeń, odmrożeń, odleżyn oraz uszkodzeń skóry wywołanych promieniowaniem UV. Roślina ma także działanie fotoprotekcyjne. Kapsułki z olejem rokitnikowym bywają pomocne przy atrofii pochwy u kobiet po menopauzie – w jednym z badań po 12 tygodniach stosowania zaobserwowano poprawę u uczestniczek.

Jak rokitnik wspiera odporność i stawy?

Duża zawartość witaminy C i flawonoidów sprawia, że roślina wzmacnia siły obronne organizmu. Działa antyoksydacyjnie, czyli neutralizuje nadmiar wolnych rodników, których źródłem są stres, zanieczyszczenia środowiska i niezdrowa dieta. Wykazuje też właściwości immunoregulujące, przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne, dlatego chętnie sięga się po nią w okresie jesienno-zimowym.

Owoce i napary z liści zawierają dużo flawonoidów oraz beta-karotenu, dlatego bywają pomocne przy reumatoidalnym zapaleniu stawów, czyli gośćcu. Mogą łagodzić ból i sztywnienie stawów, wspierając codzienny komfort ruchu.

Jak stosować rokitnik?

Roślinę można przyjmować w wielu formach – jako olej, sok, napar, suszone owoce, dżem, nalewkę czy herbatę. W celach profilaktycznych zaleca się spożywanie przetworów z niej 3 razy dziennie. Warto włączyć je do codziennych posiłków, pamiętając o umiarze.

W codziennej diecie najłatwiej wykorzystać:

• świeże owoce jako dodatek do deserów,
• suszone owoce do musli i wypieków,
• olej rokitnikowy jako dodatek do sałatek,
• sok z owoców rozcieńczony z wodą,
• napar z suszonych owoców lub liści.

Jak dawkować olej rokitnikowy?

W profilaktyce i ogólnym wzmacnianiu zdrowia wystarczy 0,5–1 łyżki oleju dziennie, najlepiej jako dodatek do potraw. Przy dolegliwościach takich jak wrzody żołądka czy zgaga stosuje się 0,5 łyżeczki (maksymalnie 10 ml) 3 razy dziennie na 30 minut przed posiłkiem. Leczenie warto skonsultować z lekarzem, zwłaszcza przy przewlekłych schorzeniach.

Przy wrzodach i zgadze stosuje się 0,5 łyżeczki oleju rokitnikowego (maksymalnie 10 ml) 3 razy dziennie na 30 minut przed posiłkiem.

Jak przygotować napar i sok?

Napar z owoców przygotowuje się zalewając 2 łyżki suszonych owoców szklanką wrzątku i odstawiając pod przykryciem na 20 minut. Osoby lubiące łagodniejszy smak mogą zmniejszyć porcję do 1 łyżki. Gotowy sok 100% rozcieńcza się wodą w stosunku 1:3 – jedna część soku na trzy części wody. Sok może też zastąpić cytrynę jako przyprawa do potraw.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania rokitnika?

Roślina i jej przetwory są zwykle dobrze tolerowane, ale nie każdy może je stosować. Olej rokitnikowy jest przeciwwskazany przy ostrym zapaleniu wątroby, ostrym zapaleniu trzustki, ostrym zapaleniu pęcherzyka żółciowego oraz kamicy żółciowej. Należy zachować ostrożność przy kamicy nerkowej ze względu na dużą zawartość witaminy C.

Surowiec może rozrzedzać krew, dlatego osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe powinny go unikać, ponieważ może nasilać ich działanie i prowadzić do krwawień. Z tego samego powodu zaleca się odstawić preparaty z rośliny przed planowanym zabiegiem operacyjnym. W razie wątpliwości warto porozmawiać z lekarzem.